Spór o finansowanie Prawa i Sprawiedliwości po wyborach parlamentarnych w 2023 roku – spór prawny i polityczny dotyczący skutków odrzucenia przez Państwową Komisję Wyborczą sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość oraz niewypłacenia partii części dotacji za kampanię i trzeciej raty subwencji za 2024 rok. W sierpniu 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnie oddalił dwie skargi kasacyjne PiS dotyczące zarzucanej bezczynności ministra finansów.

Odrzucenie sprawozdania przez PKW

29 sierpnia 2024 roku PKW odrzuciła sprawozdanie finansowe komitetu PiS z wyborów do Sejmu i Senatu przeprowadzonych 15 października 2023 roku. Komisja stwierdziła przyjęcie niedozwolonych korzyści majątkowych o charakterze niepieniężnym, związanych między innymi z działaniami Rządowego Centrum Legislacji, NASK, Ministerstwa Obrony Narodowej i Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Wartość zakwestionowanych korzyści oszacowano na około 3,6 miliona złotych.[1]

Decyzja spowodowała obniżenie jednorazowej dotacji stanowiącej zwrot wydatków kampanijnych o 10 864 488,51 złotych. Roczną subwencję na działalność partii przeliczono natomiast z 25 933 375,05 do 15 068 886,54 złotych. Ministerstwo Finansów wypłaciło wcześniej dwie kwartalne raty subwencji o łącznej wartości 12 966 687,53 złotych. Ponieważ suma ta przewyższała łączną wartość pierwszych trzech rat po korekcie, minister nie wypłacił trzeciej raty przypadającej w październiku 2024 roku.[2]

Skarga do Sądu Najwyższego i druga uchwała PKW

11 grudnia 2024 roku Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego uznała skargę komitetu za zasadną. Wskazała, że uchwała PKW opierała się na zbyt ogólnych ustaleniach i nie zawierała wystarczająco precyzyjnej wykładni przepisów, szczególnie wobec objęcia kontrolą działań, które wcześniej nie były w ten sposób oceniane.[3]

30 grudnia PKW, wykonując postanowienie Izby, przyjęła sprawozdanie komitetu. Jednocześnie zastrzegła, że nie przesądza, czy Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych jest sądem w rozumieniu Konstytucji i Kodeksu wyborczego, ani czy jej orzeczenie było skuteczne.[4]

Postępowania przed sądami administracyjnymi

PiS wniosło 23 grudnia 2024 roku dwie skargi na bezczynność ministra finansów: jedną dotyczącą niewypłaconych 10 864 488,51 złotych dotacji, a drugą dotyczącą trzeciej raty subwencji w wysokości 6 483 343,76 złotych. Skargi zostały więc złożone przed przyjęciem przez PKW drugiej uchwały i przed doręczeniem jej ministrowi 31 grudnia. 4 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił obie skargi.

5 sierpnia 2026 roku NSA oddalił skargi kasacyjne PiS w sprawach I GSK 575/26 dotyczącej dotacji oraz I GSK 584/26 dotyczącej subwencji. Sąd uznał, że w dniu wniesienia skarg minister nie pozostawał bezczynny, ponieważ działał na podstawie obowiązującej wówczas uchwały PKW nr 316/2024 i przekazanych mu przez Komisję informacji. W ocenie NSA minister pełni przy wypłacie tych środków funkcję materialno-techniczną i nie ustala samodzielnie ich wysokości.[5][2]

NSA zaznaczył, że późniejsza uchwała PKW z 30 grudnia 2024 roku nie mogła zmienić oceny, czy minister był bezczynny w chwili wniesienia skarg. Z tego powodu sąd nie rozstrzygał w tych postępowaniach ogólnego sporu o status Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych ani o skuteczność drugiej uchwały PKW. Uzasadnienia obu sierpniowych wyroków opublikowano pod koniec sierpnia 2026 roku.[6]

Przypisy

  1. Uchwała nr 316/2024 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 29 sierpnia 2024 r.. Państwowa Komisja Wyborcza. 2024-08-29. pl. Dostęp: 2026-08-28. ↩
  2. Wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2026 r., sygn. I GSK 584/26. QuickMap. 2026-08-05. pl. Dostęp: 2026-08-28. ↩ ↩
  3. Sąd Najwyższy uwzględnił odwołanie od uchwały PKW o odrzuceniu sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego partii Prawo i Sprawiedliwość. Sąd Najwyższy. 2024-12-11. pl. Dostęp: 2026-08-28. ↩
  4. Uchwała nr 421/2024 PKW z dnia 30 grudnia 2024 r.. Państwowa Komisja Wyborcza. 2024-12-30. pl. Dostęp: 2026-08-28. ↩
  5. Wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2026 r., sygn. I GSK 575/26. QuickMap. 2026-08-05. pl. Dostęp: 2026-08-28. ↩
  6. Marcin Kozłowski. Wyroki ws. milionów złotych z budżetu dla PiS. Sąd opublikował uzasadnienia. Gazeta.pl. 2026-08-28. pl. Dostęp: 2026-08-28. ↩